24.06.2020r.

10.06.2020r.

03.06.2020r.
Temat: Wnętrze – estetyka i funkcjonalność

 Urządzanie i dekorowanie wnętrz jest dziedziną z pogranicza architektury i sztuki. To rodzaj sztuki użytkowej, która ma za zadanie organizację przestrzeni w najbliższym otoczeniu człowieka i nadanie jej czytelnych funkcji. Stanowi tło życia codziennego i wnosi do niego wartości estetyczne. Historia wnętrz nierozerwalnie wiąże się z dziejami architektury. Ich forma podlegała na przestrzeni wieków podobnym przemianom jak cała sztuka.
Dawne wnętrza odzwierciedlały styl epoki i status społeczny ich użytkowników.
Podobnie jest też obecnie.
Już na początku XX wieku w sztuce pojawiły się tendencje wysuwające w projektowaniu obiektów użytkowych na pierwsze miejsce funkcjonalność, a nie ich wystrój. W latach 60. ubiegłego wieku takie podejście do kształtowania formy dzieła przekształciło się w kierunek zwany minimalizmem. Piękno zaczęto dostrzegać właśnie w funkcjonalności, która niejako wymusza najlepsze proporcje, ilości i wielkości, optymalne kształty i potrzebne barwy. Tego właśnie uczy nas zachwycający swym pięknem świat przyrody. Przykładem mogą być: drzewo, kwiat, muszla czy zwinne, mądrze wyposażone albo ciekawie ubarwione zwierzę lub owad. Człowiek żyjący blisko natury jak gdyby mimowolnie uczy się od niej sztuki kształtowania formy. Z pewnością dostrzegliście to w sztuce ludowej czy wytworach prymitywnych ludzkich plemion. 

136. Igloo
Przykład najprostszej a zarazem optymalnie funkcjonalnej budowli w trudnych warunkach nordyckiego klimatu. 

137. Jedno z wnętrz igloo-hotelu
W projekcie tego wnętrza minimalizm jest jak najbardziej uzasadniony. Oto przykład jak prostota przekłada się na piękno, gdy cechy naturalnych materiałów są mądrze wykorzystane.
Nie dziwi również podejście społeczeństw skandynawskich, które ekologię, czyli szacunek dla natury, stawia u podstaw projektowania architektury i otoczenia człowieka.
Wnętrze to przestrzeń wydzielona, mająca zazwyczaj konkretne przeznaczenie. Sposobów projektowania tego rodzaju pomieszczeń jest bardzo wiele. Zajmują się tym architekci wnętrz wykształceni na wyższych uczelniach artystycznych.
Wnętrze funkcjonalne to takie, które dobrze realizuje wyznaczone mu zadanie. To przestrzeń, której wielkość, kształt, oświetlenie i wyposażenie odpowiadają celom użytkowym, do których została przeznaczona. Funkcjonalność gwarantuje swobodne poruszanie się i wygodne oraz ergonomiczne (czyli oszczędzające energię, wysiłek) korzystanie ze wszystkich znajdujących się we wnętrzu sprzętów i instalacji. Potrzeby człowieka są różnorakie, toteż wnętrza mają do spełnienia wiele funkcji. Nasze mieszkania są najczęściej niewielkie, przywykliśmy więc do takich rozwiązań w budownictwie mieszkaniowym, gdzie kuchnia jest włączona do całej tzw. dziennej przestrzeni. Jest tam miejsce i na rodzinny stół, i na kanapę, regał z książkami, telewizor (il. 137). Niekiedy trzeba się jednak skupić na nauce czy pracy lub na rozwijaniu umiejętności w grze na instrumencie czy twórczości plastycznej albo po prostu zaznać chwili prywatności – do takich celów niezbędne są oddzielne pomieszczenia. 

138. Wnętrze skandynawskie
To najpowszechniej stosowany dziś przez średniozamożne rodziny styl wnętrza mieszkalnego. Oszczędność środków plastycznych w kształtowaniu przestrzeni i jego wyposażenia jest dostrzegalna na pierwszy rzut oka. Dużą zaletą prostych kształtów i gładkiej powierzchni mebli jest łatwość utrzymania ich w czystości. Przytulności takim wnętrzom nadają naturalne miękkie tkaniny z bawełny i wełny oraz zastosowanie naturalnego drewna. Oczywiście artystyczne projektowanie wnętrz to rola specjalistów, ale często urządzaniem mieszkania zajmują się po prostu jego użytkownicy. Warto mieć w tej dziedzinie coś do powiedzenia. Podstawą działania powinna być świadomość, jak istone jest wybranie dobrze zaprojektowanych mebli (wygodnych i praktycznych) oraz znalezienie dla nich najlepszego miejsca. Oczywiście niemniej ważna jest estetyka wnętrza, czyli mówiąc po prostu jego dobry wygląd.
Tak jak architekci i projektanci form użytkowych często podpatrują doskonałe formy, struktury i konstrukcje w świecie przyrody, tak i wy możecie czerpać pomysły z tego nieprzebranego źródła, gdy projektujecie np. niektóre meble czy dekoracje. Taką inspiracją mogą być też dzieła sztuki – rzeźba, grafika i malarstwo – które podpowiedzą ciekawe zastosowania rozmaitych materiałów, kompozycje motywów linearnych czy kolorystykę. Bywa, że potrzeba naprawdę niewiele, by uzyskać interesujący efekt.
Najlepiej zacząć od własnego pokoju. To oczywiste, że chcemy mieć wokół siebie wszystko, co sprawia nam przyjemność i co nas niejako reprezentuje, wyraża nasz styl życia i upodobania. Warto jednak najpierw zaprowadzić ład przestrzenny, czyli znaleźć odpowiednie miejsce dla wszystkich niezbędnych sprzętów. Należałoby też wykluczyć rzeczy nieużyteczne i o małej wartości estetycznej. Trzeba dobrze zorganizować miejsce do nauki i do ulubionych zajęć: dobrać właściwe oświetlenie naturalne i sztuczne, rzeczy potrzebne w pracy umieścić w zasięgu ręki, a resztę pomysłowo ulokować w zamykanych schowkach. Wówczas będzie można zadbać nie tylko o porządek, ale także wygospodarować miejsce na elementy istotne. 

139. Pokój nastolatka
Ilustracja pokazuje, że pomysłowy sposób instalacji roweru we własnym pokoju może być jego prawdziwą atrakcją. Uwagę zwracają również, tworzące specyficzny klimat, niebieskie dodatki.Kolejnym krokiem będzie wyeksponowanie tego, co może być ozdobą, np. zadbana roślina, ciekawy plakat lub dowolny przedmiot, jeśli jest wyrazem waszych zainteresowań i pasji. Własną osobowość można uzewnętrznić również przez zastosowanie preferowanych kolorów i wzorów. Niech zaprezentują je barwne dodatki, takie jak zasłony, oryginalne nakrycie łóżka, zestaw poduszek i innych przedmiotów dekoracyjnych, które można samodzielnie zaprojektować i wykonać.
Umiejętność mądrego i artystycznego kreowania otoczenia bywa niekiedy zdolnością wrodzoną, ale można ją też rozwinąć przez poznawanie sztuki, praw rządzących dobrą kompozycją czy zasad zestawiania brył, faktur, barw. Warto również zdobyć wiedzę o oddziaływaniu kolorów, przestrzeni i kształtów, a także przyrody na psychikę człowieka. Ludzie gromadzili ją w ciągu tysiącleci, a dziś dzięki internetowi dostęp do niej jest wyjątkowo łatwy. Zadbajcie zatem, by środowisko, które was otacza, było estetyczne, funkcjonalne i przyjazne. 

140. Roślina we wnętrzu
Jedną z najlepszych dekoracji wnętrza, nie tylko mieszkalnego, jest ładnie wyeksponowana roślina. Jej naturalnie piękna forma i kolor są najlepszym uzupełnieniem prostego, jasnego wnętrza. Obecność „zielonej natury” w mieszkaniu sprawia, że lepiej służy ono wypoczynkowi. 

 

27.05.2020r.

20.05.2020r.

Temat: Architektura współczesna 

·         Bardzo proszę zapoznać się z zamieszczonymi wiadomościami i zdjęciami.

·         Szczególną uwagę proszę zwrócić na :

·         wybrane dzieła architektury drugiej połowy XX i początku XXI wieku.

·         Jakie czynniki mają wpływ na rodzaj i kształt obiektów architektonicznych realizowanych współcześnie.

·         Wykonać zadanie plastyczne rozwijające umiejętność kreowania brył architektonicznych i planowania przestrzennego.

·         Przygotować prezentację osiągnięć współczesnych polskich architektów.

 

Co to jest architektura?
Odpowiedź wydaje się prosta: architektura (od łac. architector – buduję) to sztuka artystycznego kształtowania budowli z uwzględnieniem funkcji, którą ta ma spełniać. Nie jest to więc budownictwo, techniczna umiejętność stawiania domów, lecz dziedzina sztuki wymagająca, oprócz wiedzy inżynieryjnej, także talentu, artyzmu, pomysłowości i wyobraźni – w epoce współczesnej może bardziej niż kiedykolwiek. Dlaczego?
Cofnijmy się na chwilę do czasów odległych: do epoki romańskiej, gotyku, odrodzenia, baroku, klasycyzmu. W podręcznikach do klasy piątej i szóstej przedstawiliśmy dzieje architektury i pokazaliśmy słynne budowle projektowane przez wielkich, często genialnych twórców. Zauważmy, że twórcy ci – kształtujący dzieła zgodnie z własnym poczuciem piękna, harmonii i proporcji – musieli uwzględniać jeszcze jeden czynnik: styl, który obowiązywał w ich epoce. Styl to zespół przyjętych elementów, np. detali architektonicznych, ornamentów, tych właśnie, dzięki którym odróżniamy dziś budowlę renesansową od gotyckiej, barokową od renesansowej itd. Geniusz dawnych architektów wyrażał się więc w zdolności nadania odrębnego, osobistego wyrazu dziełom kształtowanym zgodnie z obowiązującym stylem.

 

124. Le Corbusier (czyt. le korbuzje), kaplica pielgrzymkowa w Ronchamp (czyt. rąszan) we Francji, 1950–1955
Twórca tej oryginalnej budowli sakralnej przekreślił całą dotychczasową tradycję i zbudował swoją świątynię na kształt ogromnej rzeźby. Wzniesiona u progu drugiej połowy XX wieku, stała się symbolem wolności w kształtowaniu bryły architektonicznej. Z tej swobody będą korzystać najbardziej twórczy przedstawiciele współczesnej architektury.

  

125. Frank Lloyd Wright, Muzeum im. Salomona Guggenheima w Nowym Jorku – bryła i wnętrze budowli, 1943–1959
To dzieło znanego wam twórcy Domu nad Wodospadem. Pierwsze rysunki tej budowli powstały jeszcze w czasie II wojny światowej. Jej oryginalny kształt odzwierciedla sposób rozwiązania wnętrza, nie jako połączonych sal na poszczególnych kondygnacjach, lecz jako wznoszącej się spirali (rampy), zapewniającej płynny, swobodny przepływ zwiedzających.
Te dwie ilustracje pokazują, jaki wpływ może mieć projekt funkcjonalnego wnętrza na bryłę zewnętrzną budynku. Jednocześnie ta realizacja to świadectwo mistrzostwa architekta, który dowiódł, że funkcjonalność i atrakcyjność formy mogą iść w parze.

 Jak wobec tego powstaje dzieło, którego formą rządzi, na równi z wiedzą, potężna siła wyobraźni? Jak każdy pomysł plastyczny, przyjmujący później ostateczny kształt w rzeźbie lub obrazie, tak też dzieło architektoniczne powstaje początkowo na kartce papieru. W serii swobodnych szkiców rodzi się pierwsza wizja budowli i architekci zgodnie przyznają, że są to w ich pracy najpiękniejsze chwile czystej, swobodnej twórczości.

Przełożenie odręcznego rysunku na gotowe dzieło to praca zespołowa. Wykonuje się wiele precyzyjnych obliczeń, rysunków technicznych: od całości po najdrobniejsze detale, modele budowli i jej otoczenia – zastanego oraz tego, które należy stworzyć (drogi dojazdowe, parkingi, zieleń itd.). Pamiętajmy, że każda nowa budowla jest tylko częścią dzielnicy lub sektora, w których stoją powstałe wcześniej budynki. Będzie z nimi współistnieć przez podobieństwo (np. skupisko nowoczesnej architektury na skraju Paryża, w dzielnicy La Défense) albo przez kontrast – jako oryginalny, zaskakujący formą twór przestrzenny, usytuowany wśród spokojnej zabudowy, często nawet zabytkowej. Dlatego w dyskusjach władz lokalnych nad kształtem i ustawieniem nowego dzieła ważny, a często decydujący głos mają urbaniści (z łacińskiego urbs – miasto) – specjaliści od planowania przestrzennego miast.

 

126. Gianfranco Franchini, Renzo Piano, Richard Rogers (czyt. dżianfranko frankini, renco piano, riczard rodżers), Narodowe Centrum Sztuki i Kultury im. Georges’a Pompidou (czyt. żorża pompidu) w Paryżu, 1977–2000
Centrum nosi imię prezydenta Francji, który zainicjował jego budowę. Usytuowano je na prawym brzegu Sekwany, w najbardziej ruchliwej dzielnicy Paryża, Beaubourg (czyt. bobur). Ogromna budowla o powierzchni początkowo 9,5 tys. m2 mieści kolekcję 40 tysięcy dzieł sztuki nowoczesnej (także polskiej), skomputeryzowaną Publiczną Bibliotekę Informacyjną oraz Ośrodek Wzornictwa Przemysłowego. Wielką przestrzeń użytkową architekci uzyskali przez wyrzucenie na zewnątrz ciągów komunikacyjnych (ruchomych schodów, wind) oraz systemów instalacji wodnej i wentylacyjnej, czyniąc z nich – przez wyróżnienie czterema kolorami – elementy plastyki budynku.

Badacze architektury współczesnej – poddający analizie budowle powstałe w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat w różnych krajach i na różnych kontynentach – odnotowali sporo tzw. stylów autorskich, odróżniających upodobania poszczególnych architektów albo zespołów zajmujących się projektowaniem. Pokazujemy kilka przykładów nowoczesnej architektury, wybranych ze względu na funkcję budowli. Powiedzieliśmy, że architektura to sztuka artystycznego kształtowania budowli z uwzględnieniem funkcji, jaką ta ma pełnić. Co to znaczy? Jeśli chodzi o wnętrze, czyli podział przestrzeni zamkniętej ścianami, sprawa jest prosta. Inny będzie podział wnętrza hotelu, a inny – kościoła, szkoły czy teatru.

 

127. Frank Gehry (czyt. gery), Muzeum Guggenheima w Bilbao w Hiszpanii, 1993–1997
To muzeum sztuki nowoczesnej i kolejne rozwiązanie architektoniczne. Niezwykle plastyczna i efektowna budowla przypomina ogromny okręt; dodatkowy efekt daje jej odbicie w wodzie. Charakterystyczne budynki Gehry’ego o „rozkołysanych” kształtach przyciągają miliony turystów spragnionych niezwykłości i zmęczonych monotonią funkcjonalnej architektury.

 

129. Jørn Utzon (czyt. jern ucon), gmach opery w Sydney w Australii, 1957–1966
Jedna z najsłynniejszych budowli, otoczona wodą, zbudowana na przylądku wysuniętym w głąb zatoki, kryje wewnątrz m.in. salę teatralną na 2700 miejsc. Przykrywa ją charakterystyczny, wieloczłonowy dach w kształcie skrzydeł albo białych żagli wzdętych wiatrem. Kształt tej budowli zapewne symbolizuje wzniosłość, lekkość i piękno rozbrzmiewającej tam muzyki. 

Forma zewnętrzna budowli (bryła lub zespół brył) może odzwierciedlać jej funkcję, określoną odpowiednimi podziałami wnętrz (wyrazistym przykładem jest choćby bryła Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku – il. 125), lecz także wyrażać ogólniejsze treści, związane z jej przeznaczeniem. I tak wygląd obiektu o charakterze państwowym lub przedsiębiorstwa dbającego o swój wizerunek będzie wyrażać jego prestiż (wysoką rangę). Z kolei sylwetka bryły świątyni czy filharmonii, a nawet budynku ważnej organizacji międzynarodowej zazwyczaj w pewien sposób odzwierciedla ideę, której ta budowla czy organizacja służą.

 

130. Rem Koolhaas, Centralna Biblioteka w Seattle (czyt. sjetl) w stanie Waszyngton, 2004
Zewnętrzna bryła obiektu niewiele mówi o jego przeznaczeniu. Ten 11-piętrowy budynek zawiera innowacyjną „spiralę książek”, która pozwala na – niespotykany dotąd dostęp do kolekcji biblioteki. Ażurową, stalowo-szklaną konstrukcję uzupełnia pięć platform, połączonych systemem wind i ruchomych schodów. Otwarte, pełne światła i bardzo kolorowe przestrzenie służą do spotkań czytelników, czytania książek lub korzystania z internetu. Wydzielono tu specjalne miejsca dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Cała powierzchnia tej gigantycznej biblioteki zajmuje ok. 30 tys. m2.

Do najbardziej spektakularnych realizacji należą budynki centrów kultury, muzeów sztuki nowoczesnej i sal koncertowych. Gdy patrzycie na przedziwne uformowanie niektórych budowli, być może zastanawiacie się, dlaczego ich twórcy nadają im tak absurdalne kształty. Otóż współczesne technologie otworzyły przed projektantami niczym nieograniczone możliwości. Cokolwiek zrodzi ludzka wyobraźnia, wkrótce okazuje się realne do zbudowania. Oczywiście sporą część pracy wykonuje się dziś za pomocą programów komputerowych, których możliwości podsuwają twórcom niezwykłe rozwiązania. Jednak to człowiek nadal pozostaje reżyserem tego wielkiego spektaklu, jakim jest kreowanie wciąż nowych, zadziwiających i przy tym użytecznych budowli. Bez ludzkiej pasji tworzenia nie byłoby przecież także wspomnianych technologii. A zatem życzmy sobie jednego: aby zdolności twórcze człowieka i możliwości technologiczne wykorzystywano zawsze do szlachetnych celów. Takim celem jest między innymi tworzenie świata nie tylko różnorodnego, bogatego w nowe formy, lecz także bezpiecznego dla środowiska i zgodnego z odwiecznym prawem równowagi i harmonii.

 

131. Santiago Calatrava, Miasto Sztuki i Nauki w Walencji w Hiszpanii (fragment), 2003
Bogaty wybór oferowanych tu doznań dla umysłu, ciała i duszy otrzymał równie bogatą oprawę plastyczną. Architektoniczny kompleks budowli i konstrukcji przestrzennych, kształtami przypominających ogromne owady, rybie szkielety czy muszle, w rzeczywistości jest precyzyjnie przemyślaną i funkcjonalną całością.

 

132. Marek Budzyński i Zbigniew Badowski, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie (BUW), 1994–1998
Gmach BUW stoi u stóp skarpy wiślanej na warszawskim Powiślu. Budynek, skonstruowany ze stali i szkła, wzbogacają inskrypcje i rzeźby. Ich bogata symbolika odnosi się do dziedzictwa kulturowego i nadaje miejscu klimat sprzyjający refleksji. Elewacje pokryto specjalną siatką, po której pną się rośliny. Na dachu biblioteki założono niezwykłe ogrody zaprojektowane przez architekta krajobrazu Irenę Bajerską. Postawiono tam ażurowe konstrukcje, na których rozrastają się pnącza i wici roślinne, wybudowano też wiele przejść, mostków i platform widokowych, z których można podziwiać malownicze zakątki ogrodu i panoramę Warszawy. Spacerowicze mogą również obserwować przez szklane świetliki w dachu wnętrze biblioteki, hole i sale czytelni. To jeden z ulubionych ogrodów mieszkańców stolicy.

 Obecnie projekty nowej architektury powstają w prywatnych zespołach autorskich. Co roku są rozpisywane konkursy, w których biorą udział uznani architekci z całego świata (il. 132). Także polskie pracownie architektoniczne reprezentują wszystkie ważne nurty współczesnej architektury. Najlepsi architekci wygrywają międzynarodowe konkursy na określone obiekty, a wielu z nich projektuje budowle śmiałe i oryginalne, nieodbiegające jakością od światowych realizacji (il. 131). Przykładem może być Robert Konieczny, zdobywca najwyższych laurów w prestiżowych konkursach międzynarodowych. W 2016 roku projekt muzeum Centrum Dialogu Przełomy w Szczecinie, który powstał w jego zespole, ogłoszono najlepszym projektem tego typu na świecie. Natomiast najlepiej zaprojektowanym domem mieszkalnym okazała się Arka Koniecznego (il. 134 i we wstępie do działu Estetyka i funkcjonalność otoczenia). Zachęcamy do odwiedzenia serwisów internetowych poświęconych architekturze, np. BRYŁA (www.bryla.pl) czy Miasto 2077 (www.miasto2077.pl), gdzie znajdziecie mnóstwo ciekawych informacji o najnowszych trendach w projektowaniu zielonych miast i placów miejskich oraz o wielu ciekawych rozwiązaniach proekologicznych.

 

133. Estudio Barozzi Veiga z Barcelony, budynek Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, 2016
Filharmonia szczecińska zajęła pierwsze miejsce w międzynarodowym konkursie na najlepszy budynek Europy w 2015 roku. Strzelista forma bryły nawiązuje do krajobrazu miasta, w który są wpisane liczne wieże kościołów i domy o wielospadowych dachach. Budowla robi wrażenie świątyni pozbawionej ciężaru. Efekt lekkości nadał jej pionowy relief białej okładziny pokrywającej całą powierzchnię elewacji.

 

134. Estudio Barozzi Veiga z Barcelony, wnętrze Filharmonii im. Mieczysława Karłowicza w Szczecinie, 2016
Wnętrze ma zupełnie inny charakter – tu funkcja wyrazowa budynku ustępuje miejsca efektownym rozwiązaniom praktycznym. Ogromna biała przestrzeń wewnętrzna ma rozmaite strefy; na ilustracji widzimy fragment wznoszącej się spirali schodów, hall i kawiarnię.

 

135. Robert Konieczny, Arka – dom mieszkalny w Brennej koło Cieszyna, 2017
Surowa, ostro zarysowana bryła domu zbudowanego na zboczu może budzić skrajne emocje. Jednak autor projektu doskonale wiedział, co robi. Dom miał być stabilny, bezpieczny i odporny na niesprzyjające warunki zewnętrzne. Głównym celem było stworzenie takiego lokum, które dla mieszkańców stałoby się ramą pięknego górzystego krajobrazu. Wewnątrz dom jest ciepły, wykończony szlachetnym drewnem i wyposażony jedynie w niezbędne sprzęty. Ciekawostką jest, że wokół budynku chętnie gromadzą się okoliczne zwierzęta, jak owce czy konie.

 

Zadanie domowe:

1. Znajdź w dostępnych źródłach przykłady obiektów zaprojektowanych przez współczesnych polskich architektów. Wykonaj prezentację przygotowanego materiału zwróć uwagę na harmonię architektury i naturalnego środowiska.
Pracę prześlij na adres plastykasp3@op.pl do 24.05.2020

Pracę należy podpisać: imieniem, nazwiskiem i klasą

2.    Stwórz samodzielnie makietę wymyślonego nowoczesnego budynku.

Do jej wykonania wykorzystaj tekturowe pudełka, papierowe opakowania, klej,

taśmę klejącą. Gotową bryłę możesz dowolnie pomalować lub okleić.

Po wykonaniu zadania zrób zdjęcie pracy i prześlij na adres:

plastykasp3@op.pl 31.05.2020

Pracę należy podpisać: imieniem, nazwiskiem i klasą

 

13.05.2020r.

Temat: Rynek sztuki. Prawo autorskie

Trudno wycenić obraz czy rzeźbę przeznaczone do sprzedaży. Jak myślicie – dlaczego?
Dzieła sztuki to często przedmioty wyjątkowe, niepowtarzalne. Rozmaici kolekcjonerzy i znawcy sztuki kupują obrazy, rzeźby, grafiki czy fotografie ze względu na ich piękno i wartość. Ponieważ zazwyczaj ich cena wzrasta wraz z upływem czasu, niektórzy inwestują w nie pieniądze. Sprzedażą dzieł sztuki zajmują się galerie i domy aukcyjne. Z kolei dobra, które mogą występować w kilku i więcej egzemplarzach, takie jak film, grafika użytkowa, płyta audio, książka, artykuł, są rozpowszechniane przez środki masowego przekazu – prasę, kino, radio, telewizję, internet. W radiu słyszymy ulubione piosenki, a dzięki internetowi mamy dostęp do wszelkiego rodzaju dzieł. Nie możemy z nich jednak korzystać dowolnie i w każdej sytuacji. Specjaliści od prawa stworzyli zbiór przepisów – jasnych zasad korzystania z dóbr intelektualnych, czyli produktów ludzkiej myśli lub ludzkiego talentu. Przepisy te nazywamy prawem autorskim, ponieważ mają one na celu chronienie dzieł stanowiących własność ich autorów – twórców zajmujących się różnymi dziedzinami sztuki i nauki.
Praca artystyczna ma postać materialną i trwałą, jak rzeźba czy obraz, ale uznajemy też jej niematerialny, duchowy charakter. Każde dzieło jest indywidualne i jednostkowe: dobra kulturowe wiążą się z pojęciem wolności, niczym nieskrępowanej ekspresji twórczej, nieskończonej wyobraźni. Kreacja nie podlega ograniczeniom, artysta zaś czerpie inspirację np. z natury lub nowych idei i wykorzystuje przy tym swoją wiedzę, doświadczenia i umiejętności.
Indywidualny (niepowtarzalny) charakter dzieła przesądza o jego ochronie prawnej. Utwory literackie, plastyczne i muzyczne, fotografie, dzieła audiowizualne, audio i programy komputerowe wchodzą w zakres dóbr intelektualnych objętych ochroną wynikającą z prawa autorskiego. Przepisy są szczegółowe, aby jak najpełniej zabezpieczyć same dzieła i twórców. Prawa autorskie mają charakter osobisty i majątkowy. Autorskie prawo osobiste nigdy nie ustaje (nie wygasa) i nie może zostać przeniesione na drugą osobę. Oznacza to, że artysta czy naukowiec ma prawo oznaczyć (podpisać) dzieło własnym imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem. Ponadto może chronić pracę przed ingerencją innych osób i dbać o to, by pozostała w niezmienionym kształcie. Autor również decyduje o pierwszym upublicznieniu utworu, a także przysługuje mu prawo nadzoru, czyli opieki i wiedzy o sposobach wykorzystania i upowszechniania jego pracy. Autorskie prawa majątkowe pozwalają na korzystanie z dzieła i czerpanie z niego korzyści, np. przez sprzedaż replik obrazu czy udostępnienie pliku muzycznego na iTunes (czyt. ajtjuns). Autorskie prawa majątkowe są zbywalne, mogą być na przykład dziedziczone. Dodatkowo wygasają siedemdziesiąt lat po śmierci autora. Autorskie prawa majątkowe wiążą się także z korzyściami finansowymi, jakie twórca może czerpać ze sprzedaży czy upowszechniania swoich utworów.

 

121. Artysta przy pracy
Każdy autor ma wyłączne autorskie prawo osobiste do swojego dzieła – efektu zarówno talentu, jak i pracy artystycznej. 

O wiele łatwiej zrozumieć przepisy prawa autorskiego, gdy autorem jest jedna osoba. Artysta sztuk plastycznych czy pisarz sam pracuje nad swoim dziełem, całkowicie odpowiada za jego kształt i czerpie korzyści z jego stworzenia. Współcześnie jednak wytwory artystyczne – zarówno z obszaru dzieł kultury wysokiej, jak i różnych realizacji o charakterze masowym – często stanowią efekt pracy wielu ludzi. Prawnicy mierzą się z problemem, kogo włączyć do grona współtwórców, jakie prawa przypisać poszczególnym osobom odpowiedzialnym za powstanie dzieła. Przyjrzyjmy się temu problemowi na przykładzie dzieła filmowego. Za współautorów uznaje się osoby, które wniosły twórczy wkład w powstanie danego utworu, takie jak reżyser, operator, scenarzysta, scenograf i kompozytor. Cząstkowa twórcza praca każdego z nich składa się na pełne dzieło, jakim jest film.
Realizacja filmu to bardzo skomplikowane przedsięwzięcie. Wymaga dobrej organizacji i zatroszczenia się także o sferę finansową. Nieco bardziej przyziemnymi zadaniami zajmuje się producent i choć nie mają one twórczego charakteru, to bez jego pracy film nie mógłby zaistnieć. Stąd konieczność uwzględnienia roli producenta w procesie twórczym filmu i tym samym przyznania mu związanych z tym praw.

 

122. Kadr z autorskiej animacji Strojenie instrumentów, reżyseria Jerzy Kucia, 2000
Jerzy Kucia należy do artystów, którzy korzystają z prawa do ochrony integralności dzieła i do jego właściwego wykorzystania. Twórca bardzo dba, by projekcje jego filmów odbywały się w dobrych warunkach technicznych. Zarówno obraz, jak i dźwięk zostały zrealizowane z niezwykłą starannością. Aby odbiorca doświadczył pełnej wymowy dzieła, niezbędna jest doskonała jakość odtwarzanych filmów. Ponadto jeśli pokaz dotyczy całego dorobku filmowego twórcy, animacje powinny być wyświetlane w kolejności ich powstawania, gdyż ujawniają wtedy głębszy sens twórczości artysty.

 

 

123. Kadr z filmu Mój Nikifor, reżyseria Krzysztof Krauze, 2004
Pomysłodawczynią i autorką scenariusza jest Joanna Kos-Krauze, ponadto reżyser współtworzył scenariusz. Film fabularny to złożone przedsięwzięcie, a ważnymi współpracownikami reżysera przy jego realizacji byli między innymi: Krzysztof Ptak – autor zdjęć, Magdalena Dipont, Anna Wunderlich – scenografowie, Maria Dziewulska – charakteryzatorka, Bartłomiej Gliniak – kompozytor. W tytułowej roli Nikifora wystąpiła Krystyna Feldman. Każdy ze współtwórców filmu poświęconego malarzowi z Krynicy w indywidualny sposób wpłynął na ostateczny kształt tego obrazu.

 

Powszechny dostęp do informacji i utworów może prowadzić do różnego rodzaju nadużyć. Rodzajem kradzieży jest plagiat naruszający prawo osobiste, a konkretnie prawo do autorstwa utworu. Plagiatem jest rozpowszechnianie cudzego dzieła pod własnym nazwiskiem. Za plagiat uznaje się w Polsce także zakup utworu stworzonego przez inną osobę i podpisanie się pod nim.

 

Pomyśl, wyszukaj, zapisz w zeszycie (nie przesyłaj) 

1.    Wyjaśnij, dlaczego stworzono prawo autorskie.

2.    Podaj definicję plagiatu.

 

06.05.2020r.
Temat: Plakat i grafika użytkowa

Możliwość powielania obrazu graficznego przyczyniła się do używania grafiki w celach informacyjnych i promocyjnych – tak powstała grafika użytkowa, współcześnie związana z rynkiem wydawniczym i reklamą. Plakat, książka, gazeta, znaczek pocztowy czy banknot są właśnie produktami z tej dziedziny. Jak widzicie, z grafiką użytkową mamy do czynienia każdego dnia i w całkiem zwyczajnych sytuacjach. Gdy projekty mają wysoką jakość artystyczną, wtedy odbiorcy i konsumenci nie tylko zaspokajają swoje potrzeby życiowe, lecz mają także możliwość obcowania z pięknem.
Nad tym, by zareklamować produkt i nadać mu interesującą oprawę (na przykład stworzyć ciekawe opakowanie), pracują różni specjaliści, także projektanci graficzni. Ci najbardziej utalentowani tworzą prawdziwe dzieła grafiki użytkowej. Zauważcie, że gdy bierzecie do ręki książkę, to oglądacie jej okładkę, a także patrzycie na poszczególne strony, czyli na kompozycję składającą się z tekstu i ilustracji. Podobnie postępujecie z płytami audio, czasopismami, folderami reklamowymi, ulotkami – na początku dostrzegacie ich formę, a dopiero później docieracie do przekazywanej treści. Oryginalna okładka lub wyjątkowe opakowanie zachęcają nas do kupna jakiegoś towaru.

116. Książka Widzieć / Wiedzieć. Wybór najważniejszych tekstów o dizajnie, redakcja Przemek Dębowski i Jacek Mrowczyk, 2011
Książka, którą widzicie na zdjęciu, została starannie zaprojektowana – okładka oraz poszczególne strony tworzą spójną całość. Dizajn (ang. design) oznacza projektowanie. Spróbujcie opisać układ liter. Czy zauważyliście, w jaki sposób potraktowano tytułowe słowa?

Niemalże każda forma grafiki użytkowej wiąże się ze słowem pisanym, litera stanowi integralny element dzieła. Obserwujemy to na wielu przykładach – począwszy od plakatu, na którym pojawia się krótka informacja, aż po książkę. Stąd ważnym środkiem wyrazowym grafiki użytkowej jest typografia, czyli dziedzina zajmująca się między innymi kształtami i rozmiarami liter oraz zasadami ich stosowania.

117. Przykłady kroju liter
Litera to także znak graficzny. Może oddziaływać swoim kształtem, wielkością czy grubością. Niektórzy projektanci zajmują się tylko wymyślaniem nowego kroju pisma – ciekawej formy liter i cyfr.

Szczególnym gatunkiem grafiki użytkowej jest plakat. Wiecie już, że posługuje się on językiem znaku plastycznego. Oszczędność środków wyrazu, umowność i wyrazistość służą temu, by przyciągnąć naszą uwagę i w krótkim czasie przekazać jak najwięcej treści. Plakat może być nośnikiem treści politycznych, społecznych, światopoglądowych, a nawet filozoficznych. Informuje nas też o ważnych wydarzeniach kulturalnych – czasem zachęca do pójścia na film lub spektakl teatralny.

118. Jan Lenica, plakat do opery Faust Charles'a Gounoda (czyt. szarla gunoda), 1965
Plakat do opery Faust ukazuje tytułową postać niezbyt poważnie. Zamierzeniem autora było nawiązanie do sztuki przełomu XIX i XX wieku, stąd dekoracyjne kształty diabła – wijące się jak secesyjne ornamenty. Również kolorystyka nadaje postaci lekkość i umowność. Lenica uprawiał różne formy grafiki użytkowej, między innymi ilustrację książkową i rysunek satyryczny. Plakat z wizerunkiem Fausta ukazał się również na znaczku pocztowym. Lenica porównał plakat umieszczony w galerii sztuki do egzotycznego ptaka zamkniętego w klatce ogrodu zoologicznego. Twierdził, że plakaty na wystawie nie tracą co prawda nic ze swojego uroku, ale stają się smutne, podobnie jak uwięzione ptaki. W tym porównaniu artysta zawarł istotę odbioru grafiki użytkowej, gdyż jest ona tworzona z myślą o konkretnych okolicznościach, wydarzeniach lub produktach. Najmocniej plakat przemawia do nas na ulicy, a w zderzeniu z architekturą miasta i innymi przypadkowymi afiszami ujawnia się jego niepowtarzalność.

119. Henryk Tomaszewski, plakat wystawy rzeźby Henry'ego Moore'a (czyt. henrego mura), 1969
Najważniejszym elementem plakatu są nieregularne litery, układające się w nazwisko rzeźbiarza. Zwróćcie uwagę na środkową literę, która pełni funkcję postumentu dla jednej z rzeźb artysty.
Nieco odmienny charakter ma plakat reklamowy, który promuje konkretny przedmiot. Nie tylko pokazuje dany obiekt w atrakcyjny sposób, lecz także odwołuje się do uczuć i potrzeb potencjalnego odbiorcy. Dlatego wygląd plakatu zależy także od tego, do kogo jest on adresowany. Plakat składa się zwykle ze znaku plastycznego – najczęściej prostej, oszczędnej formy graficznej – oraz z krótkiego tekstu (hasła, niejednokrotnie w formie gry słów). Czasem kształt liter nawiązuje do przedmiotu lub tematu przedstawianego na plakacie. Wtedy ilustracja staje się zbędna, gdyż słowo jest jednocześnie znakiem plastycznym.
W grafice mamy do czynienia z dwiema fazami procesu twórczego. Pierwsza ma charakter kreacyjny. W przypadku grafiki tradycyjnej artysta przygotowuje projekt i nanosi rysunek na matrycę, na przykład drąży rysunek w klocku drzeworytniczym czy metalowej blasze lub tworzy go na specjalnie przygotowanym kamieniu. W drugiej fazie artysta za pomocą specjalnej prasy drukarskiej wykonuje odbitkę graficzną – reprodukuje, czyli powiela obraz w kilku czy kilkunastu egzemplarzach (mówiliśmy o tym w klasie szóstej w dziale O grafice).
Nieco inaczej wygląda druk w przypadku grafiki użytkowej. Chociaż grafik komputerowy najczęściej nie zajmuje się ostatnią fazą pracy, czyli drukowaniem, to musi dysponować wiedzą technologiczną i stosować ją na etapie projektowania i przygotowywania do druku, aby w efekcie plakat czy książka były doskonałej jakości.

120. Małgorzata Gurowska, plakat Krakowskiego Festiwalu Filmowego, 2008
Ten oszczędny wizualnie plakat informuje o wydarzeniu kulturalnym. Składa się z prostego znaku graficznego i krótkiego tekstu. Napisy są podporządkowane czarnej postaci ludzkiej z głową w kształcie szpuli taśmy filmowej. Wyróżnia się liczba 48, oznaczająca numer edycji festiwalu.

PRACA DO WYKONAWIA

proszę przesłać zdjęcia pracy na adres:
plastykasp3@op.pl 

dla chętnych

• Przygotuj: arkusz papieru formatu A3 oraz farby plakatowe, kolorowe tusze, niepotrzebne kolorowe pisma i gazety, nożyczki i klej.

• Pomyśl o swoim ulubionym filmie. Jakie skojarzenia masz z tym obrazem? Pamiętaj, że przez plakat mówisz o filmie w bardzo skrótowej formie. Treść i nastrój filmowego obrazu wyraża się dzięki wybranej postaci, przedmiotowi lub znakowi, a litery tytułu filmu powinny współgrać stylistycznie z rysunkiem.
• Możesz stworzyć pracę jedynie za pomocą tuszów, farb lub wykonać kolaż, czyli wyciąć fragmenty fotografii, rysunków, litery z gazet i nakleić je na papier. Jeśli chcesz, połącz w swojej pracy te techniki.
• https://galeriaplakatu.com.pl/plakaty-filmowe/  obejrzyj galerię polskiego plakatu może cię zainspirują prace innych:)

29.04.2020r.

Temat: Grafika komputerowa

 

Narzędzia, jakie oferuje grafikom komputer, zmieniły znacząco ich sposób pracy – dotyczy to zwłaszcza grafiki użytkowej i animacji. Specjalistyczne programy stwarzają rozmaite możliwości oraz ułatwiają i przyspieszają pracę grafika.
Grafikę komputerową możemy podzielić – ze względu na sposób przetwarzania danych i elementów, z których jest kreowany obraz – na grafikę wektorową i rastrową (il. 112). Obrazy tworzone od podstaw za pomocą narzędzi komputerowych to najczęściej grafika wektorowa. Natomiast kompozycje wykorzystujące fotografię czy cyfrowe kolaże to zwykle przykłady grafiki rastrowej. Grafikę komputerową dzieli się również ze względu na sposób ukazywania przestrzeni – na grafikę dwuwymiarową 2D i trójwymiarową 3D.

 

112. Różnica między grafiką wektorową a grafiką rastrową
Grafika wektorowa to inaczej grafika obiektowa. Zbudowana jest z obiektów, czyli prostych figur geometrycznych (np. prostych, krzywych, okręgów) opisanych przez wzory matematyczne. Figury te mają określone właściwości, takie jak kolor i grubość linii. Grafikę wektorową można powiększać i pomniejszać, a jakość obrazu nie ulega pogorszeniu. Natomiast w grafice rastrowej obraz składa się z bardzo małych punktów tej samej wielkości, zwanych pikselami. Mają one różne kolory i jasność. Przy dużych powiększeniach obrazu piksele stają się widoczne.

 

Grafika 2D może zawierać zarówno grafikę wektorową, jak i rastrową, i jest często wykorzystywana w celach użytkowych – w plakacie, ilustracji lub animacji. Obiekty grafiki dwuwymiarowej są płaskie; jeśli tworzy się iluzję przestrzeni, to tradycyjnymi metodami, stosowanymi w malarstwie czy grafice. Różnica polega na tym, że artysta wykorzystuje komputer, by przetworzyć lub stworzyć taki rysunek. Na pewno oglądaliście animacje o nasyconej, intensywnej kolorystyce i skomplikowanym rysunku. Jednak obraz dwuwymiarowy niejednokrotnie charakteryzuje celowo uproszczona forma lub zawężona kolorystyka; postacie wyróżnia niekiedy specyficzna mimika twarzy, a ich ruch bywa zupełnie inny niż w rzeczywistości.

 

113. Kadr z filmu Mami Fatale, reżyseria Łukasz Karpowicz, 2012
To seria animowana powstała w Studiu Miniatur Filmowych we współpracy z gdańską Grupą Smacznego. Grafika 2D jest chętnie wykorzystywana w animacji i stwarza duże możliwości artystycznej wypowiedzi. Specjalne programy do animacji przyspieszają proces twórczy. W przedstawionym kadrze widzimy nagromadzenie szczegółów. Dekoracyjna tapeta i obrus stanowią tło dla charakterystycznych filmowych postaci. Postacie podlegają deformacjom i uproszczeniom. Gdy oglądamy grafikę 2D, wiemy, że jest to świat umowny.

Grafika 3D umożliwia stworzenie obrazu mającego trzy wymiary (wysokość, szerokość i głębokość), a także pozwala na wizualizację dowolnego obiektu. Twórca grafiki 3D posługuje się wyobraźnią przestrzenną – trochę jak rzeźbiarz, który kształtuje formę w przestrzeni (il. 114). Jednak obiekty 3D powstają w przestrzeni nierzeczywistej, wirtualnej, są zaś oglądane na dwuwymiarowej płaszczyźnie ekranu. Grafika 3D wymaga dużego nakładu pracy, ale dysponuje coraz doskonalszymi narzędziami do kreowania iluzorycznej rzeczywistości.

 

© Piotr Szczepanowicz

114. Kadr z filmu Ukryte, reżyseria Piotr Szczepanowicz, 2009
Studencka animacja Piotra Szczepanowicza to obraz subtelny i tajemniczy, powstały w technice 3D. Oglądając tę animację, wiemy, że mamy do czynienia z rzeczywistością całkowicie wykreowaną. Delikatna faktura, dbałość o detal i jednorodność stylu dowodzą, że i w tej technice można stworzyć dzieło autorskie. Zwróćcie uwagę na sposób operowania światłem.

Twórcy obrazu trójwymiarowego bardzo starannie i szczegółowo konstruują świat – pejzaże, przedmioty, ludzi, zwierzęta i fantastyczne stwory. Świat w 3D może być zupełnie nieprawdopodobny i odzwierciedlać rzeczywistość snu lub fantazji, ale może stanowić również wierną kopię rzeczywistości, np. w pierwszym pełnometrażowym filmie animowanym zrealizowanym całkowicie za pomocą komputera – Toy Story (czyt. toj story) – po raz pierwszy pokazano realistycznie włosy i zwierzęce futro.
Jednak prawdziwym wyzwaniem jest nadanie postaci animowanej cech istoty żywej. Na przykład w filmie Władca Pierścieni do animacji fantastycznej postaci Golluma użyto techniki motion capture (ang.; czyt. mołszn kapczer). Aktor zakładał specjalny kostium z czujnikami rejestrującymi jego gesty i mimikę – w tym stroju był filmowany ze wszystkich stron. Następnie zarejestrowany ruch aktora przeniesiono na trójwymiarowy model postaci Golluma.
Grafika 3D wzbogaca film o efekty specjalne, a widzowie w kinie nie są w stanie dostrzec, gdzie przebiega granica między zdjęciami rzeczywistości a całkowitą kreacją form trójwymiarowych. W niektórych realizacjach istnieją sceny, w których aktor – realny człowiek – zostaje zastąpiony cyfrową postacią.

 

115. Zdjęcie pokazujące model 3D głowy
Pracując nad obrazem 3D, grafik konstruuje na początku specjalną siatkę i kształtuje z niej bryłę przedmiotu, zwierzęcia lub człowieka, a następnie zajmuje się szczegółami. Programy do grafiki 3D umożliwiają tworzenie trójwymiarowych brył i modeli o dużym stopniu skomplikowania. 

PRACA DOMOWA

 prześlij w ciągu tygodnia na: plastykasp3@op.pl 

1.    Wymień różnice między grafiką 2D a grafiką 3D.

2.    Powiedz, do jakich celów wykorzystuje się grafikę 3D.

22.04.2020

Temat: Komputer jako narzędzie artystyczne

 

Komputer nie tylko służy do przekazywania wiadomości, oglądania filmów, wyszukiwania informacji, lecz także jest ciekawym narzędziem dla artystów – przyspiesza proces tworzenia dzieła (na przykład animacji) oraz znacząco wpływa na jego kształt.

 

108. Kadr z filmu Katedra, reżyseria Krzysztof Bagiński, 2002

To przykład dzieła stworzonego całkowicie komputerowo. Autor wykreował rzeczywistość fantastyczną, a ażurowe, skomplikowane konstrukcje architektoniczne sprawiają monumentalne wrażenie. Za tę animację Bagiński otrzymał nominację do nagrody Oscara.

Korzystając z komputera, artysta może łączyć wiele rodzajów informacji, np. tekst, grafikę, dźwięk, animację. Takie dzieło nosi nazwę multimedialnego. Sztuka multimedialna intensywnie rozwijała się w latach 90. XX wieku – wniosła do współczesnej sztuki zupełnie nową jakość. Obszar multimediów tworzą różne środki ekspresji – zarówno tradycyjne (malarstwo, grafika), jak i takie, których rozkwit przypada na XX wiek (fotografia, film). Nieodłącznymi elementami składowymi dzieła multimedialnego są również muzyka i tekst. Komputer umożliwia połączenie tych elementów (możemy nazwać je mediami) w jednym dziele i daje ogromne możliwości ich przetwarzania oraz kreowania fantastycznych, wirtualnych rzeczywistości. Niejednokrotnie mogliście się o tym przekonać, obserwując wygląd i funkcjonowanie strony internetowej lub gry komputerowej.
Dzieła o charakterze multimedialnym mają również inne ważne cechy. Zauważcie, że film fabularny, który oglądamy w kinie, ma początek, rozwinięcie i zakończenie. Jeden epizod następuje po drugim w odpowiedniej kolejności – mówimy, że film ma strukturę linearną. Natomiast w realizacji multimedialnej istnieje możliwość zmiany kolejności wydarzeń. Mamy do czynienia z dziełem otwartym, wielowymiarowym, odbiorca zaś jest aktywny, często decyduje o przebiegu wydarzeń.
Można nawet powiedzieć, że artysta przestaje być jedynym twórcą dzieła, ponieważ odbiorca – przez swoją aktywność i zaangażowanie – nadaje danej pracy nowy kształt. Wiąże się z tym pojęcie interaktywności. Wszelkie realizacje, które wymagają określonych czynności i reakcji ze strony widza, nazywamy interaktywnymi.

 

109. Eric Siu (czyt. erik s-iu), Touchy (czyt. taczi), realizacja interaktywna, Wrocław, 2013

Podczas swojej interaktywnej realizacji na festiwalu WRO 2013 artysta pochodzący z Honkongu pokazał, jak ważny jest zmysł dotyku. Wystąpił w specjalnym hełmie z migawkami zasłaniającymi oczy. Nie widział, aż do momentu, gdy ktoś go dotknął i chwycił trzymaną przez niego elektroniczną kulę. Wówczas otwierały się migawki. Gdy kontakt dotykowy trwał dostatecznie długo, robione było zdjęcie, które następnie wyświetlało się na ekranie zamontowanym z tyłu hełmu. Jak widzicie, interaktywne realizacje multimedialne łączą się czasami również z zabawą.

 

Jakość i wygląd realizacji zależy w dużym stopniu od wykorzystanych w pracy programów komputerowych. Twórca niejednokrotnie współpracuje z programistą, który opracowuje odpowiedni program. Jednak bardzo często artysta multimedialny ma wystarczającą wiedzę i sam potrafi zaprogramować daną realizację. Za pomocą nawet prostych edytorów grafiki można przygotować złożone i ciekawe kompozycje. Inne aplikacje służą do przetwarzania fotografii oraz obrazów namalowanych manualnie. Dostępne narzędzia umożliwiają również wykreowanie świata wirtualnego. Z kolei programy do animacji komputerowej pozwalają na wprowadzenie w ruch obiektów na ekranie.
Mamy do czynienia z różnymi rodzajami dzieł multimedialnych. Najważniejszymi są instalacje multimedialne, prezentacje multimedialne oraz przedsięwzięcia artystyczne funkcjonujące w świecie cyfrowym. Instalacje multimedialne to realizacje przestrzenne, które mogą przybierać monumentalne rozmiary. W odbiorze dzieła interaktywnego, oprócz zmysłów wzroku i słuchu, niezwykle ważny jest dotyk. Ekrany dotykowe lub wrażliwe na ten zmysł narzędzia interaktywne stanowią nieodłączny element nowoczesnej instalacji.
Czasami w galerii zostają ukryte specjalne czujniki, które reagują na ruch oglądającego – wtedy widz wpływa ruchem ciała na kształt realizacji. Gdy wkraczamy w obszar interaktywnej instalacji, możemy się poczuć tak, jakbyśmy brali udział w spektaklu i sami go współtworzyli. Dzieje się tak, ponieważ sztuka multimedialna wymaga naszej aktywności. Interaktywnej instalacji nie kontemplujemy jak obrazu czy rzeźby, lecz na bieżąco podejmujemy decyzje, w jaki sposób zmienić jej kształt i przebieg. W odróżnieniu od teatru najczęściej uczestniczymy w tej sztuce samotnie (il. 110).

 

 

110. Monika Fleischmann (czyt. flajszman) i Wolfgang Strauss (czyt. sztraus), Dom mózgu, 1990–1992

Interaktywna sztuka multimedialna ma już swoją historię. Realizacja Moniki Fleischmann i Wolfganga Straussa wprowadza odbiorcę w świat rzeczywistości wirtualnej, stworzony komputerowo. Specjalne urządzenia – gogle z ekranami i słuchawkami oraz rękawice z czujnikami – powodują, że nasze zmysły ulegają złudzeniu i mamy poczucie, że doświadczamy komputerowej rzeczywistości jako prawdziwej.

Prezentację multimedialną możemy oglądać u siebie w domu lub na publicznym pokazie. Prezentacja multimedialna bywa oryginalnym dziełem sztuki, stworzonym przez artystę, jednak powszechnie wykorzystuje się ją w celach użytkowych. Najczęściej towarzyszy wykładom i wystąpieniom, może być opublikowana na nośniku cyfrowym (np. DVD). Zapewne sami wielokrotnie przygotowywaliście prezentacje, np. na lekcje historii czy przyrody.

 

111. Tablet graficzny

Tablet jest ważnym narzędziem dla artysty zajmującego się grafiką komputerową i animacją. Dostępne są różne rozmiary i kształty tych urządzeń. Do rysowania na powierzchni tabletu służy specjalne piórko – kiedy przyciskamy je mocniej, uzyskujemy grubą linię, a gdy delikatnie, kreska staje się cieńsza. Tablet nie tylko ułatwia tworzenie grafiki cyfrowej, lecz także sprzyja opracowaniu fotografii, na przykład stworzeniu cyfrowego kolażu.

 

Pomyśl, odpowiedz, wyszukaj

1.    Czym charakteryzuje się dzieło multimedialne?

2.    Podaj funkcje, jakie może pełnić prezentacja multimedialna.

 

15.04.2020r.

TEMAT: Rodzaje filmu, film animowany

 

Oprócz filmu fabularnego istnieją jeszcze inne rodzaje filmu, np. dokumentalny, oświatowy i animowany. W odróżnieniu od filmu fabularnego film dokumentalny pokazuje prawdziwy świat, a bohaterowie nie grają, tylko ukazują samych siebie. Film oświatowy ma na celu przekazanie wiedzy na określony temat – prezentuje różne zjawiska zachodzące w przyrodzie i przystępnie, obrazowo wyjaśnia prawdy naukowe.

 

105. Kadr z filmu Biały diament, reżyseria Werner Herzog (czyt. hercog), 2004
Werner Herzog, oprócz tego, że tworzy filmy fabularne, jest także autorem wyjątkowych filmów dokumentalnych. Biały diament to opowieść o naukowcu, który skonstruował sterowiec, by badać konary drzew w amazońskiej puszczy. Autor zazwyczaj towarzyszy swoim bohaterom i sam pojawia się na ekranie, pełni też funkcję narratora.

 

106. Kadr z filmu Jak to się dzieje, pyta Agnisia, że na ekranie widzimy misia, reżyseria Julian Antonisz, 1970
Jest to film animowany i zarazem oświatowy, w którym w zabawny i przystępny dla dzieci sposób wyjaśniono zasady działania obrazu telewizyjnego.

 

 

Natomiast film animowany pozostaje w całości wykreowany przez twórcę. Animacja to inaczej ożywienie – artysta wprawia w ruch rysunki, lalki, ożywia różne materiały i przedmioty, a w konsekwencji tworzy całkowicie odrębny świat. Film animowany to szeroka dziedzina – mieszczą się w niej zarówno propozycje dla najmłodszych widzów, jak i dla dorosłych. Ciekawym zjawiskiem jest autorski film animowany, w którym twórca sam wykonuje większość pracy – wymyśla historię, tworzy rysunki, scenografię, reżyseruje i animuje. Zazwyczaj autorska animacja to dzieło krótkometrażowe, czyli trwające od kilku do kilkunastu minut. Dla porównania – większość filmów fabularnych to filmy długometrażowe – trwają one około 1,5 godziny. Autorski film animowany jest często bardzo osobistą wypowiedzią twórcy. Animator porusza w nim ważne dla siebie tematy. Ponieważ animacja to dzieło krótkometrażowe, wymaga posługiwania się specyficznymi środkami wyrazu. W krótkim filmie autorskim nie ma zazwyczaj dialogów, cały ciężar filmowej narracji spoczywa na obrazie, dźwięku i muzyce. Dlatego ważnymi środkami ekspresji są skrót plastyczny i metafora. Twórcy animacji wiedzą, że za pomocą obrazu niejednokrotnie można powiedzieć więcej niż słowami. Sfera wizualna oddziałuje na nasz świat wewnętrzny, pobudza wyobraźnię i wywołuje określone reakcje i emocje.
Animacja stwarza niemal nieograniczone możliwości wypowiedzi artystycznej. Różnorodność materiałów i technik zachęca do eksperymentowania i poszukiwania własnego stylu. Niegdyś popularną techniką animacji była wycinanka. Elementy wycięte z gazet lub wykonane własnoręcznie przesuwano względem tła oraz względem siebie i fotografowano każdą fazę ruchu specjalną kamerą. Przypominało to nieco technikę ożywionego kolażu. Obecnie stosuje się wycinankę komputerową. Zdarza się również, że twórcy wykorzystują inne nietypowe materiały.
Wraz z rozwojem technologii (wideo i nośników cyfrowych) artyści coraz chętniej wypowiadają się przez ruchomy obraz, włączają go też często w obszar innych działań i mediów.

 

107. Kadr z filmu Łabędź, reżyseria Aleksandra Korejwo, 1990
Łabędź do muzyki z suity Karnawał zwierząt Camille’a Saint-Saënsa (czyt. kamija sę sansa) to przykład animacji w materii sypkiej. Animatorzy wykorzystują na przykład barwioną sól lub drobny proszek i za ich pomocą kreują poetyckie ruchome obrazy, które miękko ulegają przeobrażeniom.

 

108.Animacja jest sztuką wymagającą cierpliwości i czasu.
Dawniej, aby nadać ruch rysunkom lub przedmiotom, twórca rejestrował obraz metodą poklatkową, to znaczy wprowadzał niewielkie zmiany na planie filmowym, a potem robił zdjęcie. Obecnie animatorom pomagają komputery, które przyspieszają proces tworzenia. U góry kadr z filmu Słodka katastrofa, reżyseria Piotr Kamler, 1970.

Zadanie dla chętnych:

·         Przygotujcie: aparat fotograficzny, statyw (albo jakieś stabilne miejsce, by ustawić aparat), stół, który posłuży za plan zdjęciowy, oraz materiały do animacji, na przykład: tkaniny, mąkę, kamienie, gałęzie, nieduże przedmioty.

·         Przygotujcie scenariusz krótkiej animacji i zaaranżujcie plan zdjęciowy

·         Jesteś animatorem, staraj się uważnie przesuwać przedmioty na planie zdjęciowym. Spróbuj sobie wyobrazić, że jedna sekunda to 24 zdjęcia. Niech pomiędzy jednym ruchem (jednym zdjęciem) a kolejnym różnice na planie (stole) będą nieduże. Pamiętaj, że dopiero suma wielu klatek (zdjęć) da złudzenie ruchu.

·         Przenieście zdjęcia na dysk komputera i stwórzcie z nich animację. Wykorzystajcie dostępny program do przeglądania zdjęć lub prosty program do tworzenia filmów.

 

08.04.2020r.

 Temat: Film – twórcy i środki wyrazu

 

Film, podobnie jak fotografia, jest młodą dziedziną sztuki. Pierwszy filmowy pokaz dla publiczności odbył się w Paryżu w 1895 roku. Podczas seansu bracia Louis i Auguste Lumière (czyt. lui i ogist limier) zaprezentowali swój wynalazek – kinematograf – i za jego pomocą wyświetlali filmy na dużym ekranie (il. 100). Od tego czasu kino przeszło liczne przeobrażenia. Rozwój techniki, w tym rewolucja cyfrowa, cały czas oddziałuje na to medium i sprawia, że w filmie ciągle coś się zmienia.

 

100. Kinematograf braci Lumière
Oto kinematograf – urządzenie do realizacji i projekcji ruchomych obrazów, skonstruowane przez braci Lumière.

 

Zauważcie, że kiedy patrzymy na dzieła malarskie, graficzne czy fotograficzne, koncentrujemy się na pojedynczym obrazie. Natomiast film składa się z wielu obrazów, które szybko następują po sobie, a w rezultacie dają złudzenie ruchu. Pojedynczą, nieruchomą klatkę filmu nazywamy kadrem. Klatki łączą się w większe części – ujęcia i sceny, te zaś budują utwór filmowy. Kamera, tak jak aparat fotograficzny, rejestruje zjawiska zachodzące w rzeczywistości trójwymiarowej. Różnica między fotografią a filmem jest taka, że dzieło filmowe trwa w czasie (film ma określoną długość) i zawiera w sobie elementy innych sztuk. Film wykształcił własny język obrazowy. Wiążą się z nim takie pojęcia, jak plan, ruchy kamery i montaż.
W filmie fabularnym podstawę stanowi wymyślona opowieść (fabuła), którą tworzy scenarzysta. Scenariusz to początek długiego procesu powstawania filmu. Na tym etapie rodzi się bohater opowieści i jego świat. Scenarzysta stara się stworzyć postacie żywe, wielowymiarowe, czyli takie, jakimi są ludzie w świecie rzeczywistym. Każdy bohater wnosi coś ważnego do filmowej opowieści. Oprócz postaci w scenariuszu zostaje opisana rzeczywistość, w której żyje bohater, a także są zapisane dialogi, czyli rozmowy poszczególnych postaci.

 

101. Kadr z filmu Indiana Jones (czyt. dżons) i ostatnia krucjata, reżyseria Steven Spielberg (czyt. stiwen spilberg), 1989

 

W filmie fabularnym historia koncentruje się na bohaterze, który zmaga się z różnymi wyzwaniami. Czasami główna postać przeżywa różne przygody fantastyczne, które nigdy się nie zdarzą zwykłemu człowiekowi. Podczas oglądania filmu przez chwilę możemy się poczuć, jakbyśmy sami brali udział w nieprawdopodobnych zdarzeniach. Filmowy bohater nas fascynuje, ma wiele zalet, lecz także wady i ograniczenia, które jednak potrafi przezwyciężać. Wychodzi obronną ręką nawet z najtrudniejszych sytuacji. Pokazuje nam, że my również jesteśmy w stanie mierzyć się z naszymi życiowymi zadaniami i dzięki temu się rozwijać.

Film powstaje dzięki pracy zespołowej. Na planie filmowym czołową rolę odgrywa reżyser – śledzi poszczególne ujęcia i daje aktorom wskazówki. Uważa się go za głównego twórcę filmu. Zdarza się, że kręci film na podstawie własnego scenariusza. Ma również wyobrażenie o ruchach kamery i o wyglądzie poszczególnych scen i planów, stanowiących wizualny i niezwykle ważny komponent filmowego obrazu. Wielcy reżyserzy, jak Federico (czyt. federiko) Fellini czy Andriej Tarkowski, wnieśli do dzieła filmowego własny charakter. Na autorski styl dzieła składają się nastrój towarzyszący obrazom, tematy, wokół których jest zbudowana fabuła, inspiracje zaczerpnięte z życia autora, powracające motywy wizualne, np. rekwizyty i ujęcia. Reżyserowi na planie pomagają współpracownicy, wśród których kluczową rolę odgrywa operator. Pracę operatora odzwierciedla wizualna strona filmu: piękno zdjęć, kompozycja kadru, ruch kamery czy oświetlenie twarzy postaci wydobywające jej charakter.
Do stworzenia filmu niezbędny jest montaż. Jest to połączenie nagranego na taśmę materiału w taki sposób, by z różnych części i sekwencji powstał film. Ostateczny kształt filmu zależy w bardzo dużym stopniu właśnie od montażu, np. od kolejności zamieszczonych ujęć, które są często kręcone nie po kolei lub w kilku wersjach. Łączenie filmowych sekwencji ze sobą jest bardzo skomplikowane, dlatego o montażu muszą myśleć zarówno twórca scenariusza, jak i reżyser. Dawniej odcinki taśmy filmowej montowano na stole montażowym. Obecnie coraz powszechniejszy jest montaż cyfrowy za pomocą komputera.
Na początku kino było nieme i cały ciężar wyrazu spoczywał na obrazie. W tym czasie, do lat trzydziestych XX wieku, twórcy związani przede wszystkim z kierunkami awangardowymi stosowali różne zabiegi – przekazywali treść za pomocą przerysowanej gry aktorów, stosownych ujęć, ruchów kamery i odpowiedniego montażu. Wprowadzenie dźwięku postawiło twórców w nowej sytuacji. Trzeba było odejść od niektórych środków wyrazu na rzecz twórczego połączenia obrazu i muzyki.

 

102. Kadr z filmu Zwierciadło, reżyseria Andriej Tarkowski, 1975
Andriej Tarkowski często stosował w swych filmach obrazy wzięte jakby ze snu, które wplatał w sceny realne. Ujęcia marzeń sennych są pokazywane w filmie w zwolnionym tempie.

 

Montaż filmowy jest wykonywany na tzw. stole montażowym, wyposażonym w narzędzia do przeglądania, cięcia i sklejania nakręconego materiału. Pocięte odcinki taśmy filmowej montażysta składa w logiczną całość. Inaczej wygląda montaż cyfrowy. Specjalne programy komputerowe są wyposażone w narzędzia potrzebne do komponowania ścieżki filmowej.

 

Na początku sferę dźwięku traktowano ilustracyjnie, co polegało na tym, że dźwięk był zespolony z obrazem w bardzo dosłowny sposób. Dźwięk, który towarzyszy filmowym obrazom, może stanowić ich ilustrację, lecz również przekazywać widzom dodatkowe informacje. Wyobraźmy sobie scenę na zatłoczonej ulicy. Uchwyceni w kadrze bohaterowie prowadzą dialog i nagle w ich głosy oraz szum ulicy zostaje wpleciony odgłos hamującego samochodu i łoskot uderzenia. Nie widzimy tego, lecz już wiemy, że zdarzył się wypadek. Sfera muzyczna może też dopowiadać znaczenia ukryte w obrazie.
Do powstania filmu prowadzi długi, wieloetapowy proces twórczy. Dla widzów obraz filmowy jest niezwykłym rodzajem kreacji i często silnym przeżyciem. Istnieją filmy, które zapamiętujemy na długo i do których lubimy wracać.

 

104. Kadry z filmu Podwójne życie Weroniki, reżyseria Krzysztof Kieślowski, 1991
Kieślowski był współtwórcą scenariusza i reżyserem filmu, Sławomir Idziak – autorem zdjęć. Odpowiednia tonacja barwna i światło określają klimat dzieła. Film kinowy jest odtwarzany z prędkością 24 klatek na sekundę – przed naszymi oczami w ciągu sekundy przewijają się aż 24 obrazy. Zwróćcie uwagę na kompozycję kadru, scenografię i światło. W filmie, prawdziwym dziele sztuki, każdy szczegół musi być dopracowany. Do filmowych środków wyrazu należą: plany, ruchy kamery i montaż. Pierwsze zdjęcie stanowi przykład planu amerykańskiego, kolejne zaś ukazuje zbliżenie. Przyjrzyjcie się im i spróbujcie określić cechy charakterystyczne dla danego planu.

 

 

Pomyśl, odpowiedz, wyszukaj

 

1.    Wymień twórców filmu, czyli osoby pracujące przy jego produkcji.

2.    Co to jest montaż i w jaki sposób wpływa on na film?

 

PRACE PROSZĘ PRZESŁAC DO 14.04.2020r.

01.04.2020r.

25.03.2020r.

 Temat: Teatr plastyczny, performance

Proszę zapoznać się z zamieszczonymi materiałami i wykonać pisemnie polecenie 1, 2,3 następnie przesłać odpowiedzi na pocztę elektroniczną: plastykasp3@op.pl
  do 29. 03.2020.
W temacie proszę podać przedmiot, klasę oraz swoje imię i nazwisko.

Przykład : plastyka 7B Agnieszka Pacia

Wyobraź sobie widowisko fantastyczne, inscenizację, w której przenikają się dziedziny sztuk plastycznych oraz form teatralnych, takich jak teatr lalek, teatr cieni, pantomima, teatr tańca, opera. W spektaklu może być wykorzystany również film. Pomiędzy wymienionymi mediami, składającymi się na całość dzieła, zacierają się granice. Takie widowisko określamy mianem teatru plastycznego. Gra aktorska, ruch, gestykulacja, kostium i makijaż są tam podporządkowane zasadom kompozycji malarskiej lub rzeźbiarskiej. Na spektakl patrzymy trochę jak na obraz, tyle że ruchomy, przestrzenny, rozgrywający się tu i teraz. Zachowanie aktora na scenie może znacznie odbiegać od tradycyjnie pojętej gry, w której postać sceniczna wygłasza kwestie literackie. Aktor w teatrze plastycznym często komunikuje się z odbiorcą za pomocą gestu, mimiki, ruchu i tańca. Gest bywa przerysowany, nierealistyczny, zrytmizowany, uwarunkowany kompozycją sceny.
Często obok aktora występują lalki o różnych wyglądzie i wielkości, wprowadzające element niepokoju i niosące wiele rozmaitych znaczeń. Człekokształtna kukła reprezentuje każdego człowieka i nie musi wydawać się realistyczna, abyśmy odbierali ją jako żywą istotę. Uczestnictwo w inscenizacji plastycznej dostarcza silnych wrażeń estetycznych i wpływa na nasze uczucia, ponieważ scenografia i ruch przekazują informacje o znaczeniach i emocjach. Teatr plastyczny odwołuje się do naszego wewnętrznego świata – do wyobraźni, marzeń, a także lęków. W Polsce przykładem tego nurtu są Scena Plastyczna KUL Leszka Mądzika i Teatr Cricot 2 (czyt. kriko) Tadeusza Kantora.
Dążenie do zerwania ze sztywnym podziałem na scenę i widownię zaowocowało powstaniem nowych zjawisk artystycznych. Jednak nie tylko to stanowiło podstawę narodzin happeningów, akcji plastycznych i performance'u. Ich twórcami byli artyści plastycy, którym przestał wystarczać sam efekt własnej pracy w postaci dzieła sztuki. Inspirował ich również proces twórczy, sam moment trwania wypowiedzi artystycznej. W akcji artystycznej traci znaczenie pojęcie piękna od zawsze towarzyszące sztukom plastycznym, a zamiast niego pojawiają się inne aspekty, w tym – potrzeba komunikacji artysty z ludźmi, wolności artystycznej, zjednoczenia sztuki z życiem. Ulegają zmianie również tematy podejmowane przez artystów – dotyczą problemów społecznych i politycznych, bywają też przejawem buntu przeciwko ograniczeniu wolności jednostki. Dzieła te mają ulotny charakter, często artysta podejmuje działanie tylko raz.

96. Leszek Mądzik, scena ze spektaklu Całun, 2000


97. Tadeusz Kantor, Panoramiczny happening morski, Łazy 1967

Happening to zorganizowane wydarzenie, ograniczone czasowo, z nieprzewidzianym zakończeniem. Niektóre spośród pierwszych happeningów przeprowadzonych w Polsce znamy jedynie z opisów lub dokumentacji fotograficznej. Artyści wykonywali rozmaite zaskakujące czynności, a w rezultacie wprawiali w zadziwienie przybyłą publiczność. Oczekiwali też od niej aktywnego udziału w spektaklu. Ten happening utrwaliła fotografia. Dyrygent ubrany we frak stoi na podwyższeniu wysuniętym w morze i dyryguje falami, których szum i rytmiczne uderzanie o brzeg stanowią tło dźwiękowe tego wydarzenia. Na pierwszym planie publiczność w fotelach plażowych.

Performance ma miejsce wówczas, kiedy artysta bierze udział w działaniu, które wymyślił, i kiedy wykorzystuje swoje ciało jako tworzywo dzieła. Jest to najbardziej osobista i intymna forma wypowiedzi artystycznej. Taki artysta – zwany performerem – spotyka się z publicznością i na żywo tworzy swe dzieło. Posługuje się gestem, niekiedy słowem i niezbędnymi rekwizytami, które wykorzystuje w niecodzienny sposób. Wygląd artysty stanowi ważny komunikat dla odbiorcy – nagość, ubranie lub jakiś szczególnie wyróżniający się element garderoby składają się na formę i treść działania. Czasem artysta wykorzystuje przedmioty codziennego użytku, niekiedy zaś obiekty specjalnie wykonane do danego performance'u, jednak wszystkie one pozostają tylko dodatkiem, najważniejsza jest postać samego twórcy. Zdarza się, że performer odwołuje się do symboliki żywiołów – używa wtedy wody, ziemi lub ognia. Performance może odbywać się w galerii, lecz również w plenerze, na przykład na ulicy.


98. Kinga Araya (czyt. araja), Instrument perypatetyczny, performance, 1998

Artystka wystąpiła w specjalnym stalowym obuwiu o półkolistym kształcie, które uniemożliwiało jej zachowanie równowagi (brak stabilności zakłócał grę na skrzypcach). W swoich projektach odwołuje się do osobistych doświadczeń: porusza temat emigracji i różnic kulturowych. Elementy nienaturalne i ciężkie mają być wyrazem wyobcowania.

99. Teresa Murak, Procesja, performance, 1974
Artystka konsekwentnie podejmuje działania z użyciem rzeżuchy. Roślina często pojawia się na ciele kobiety, także w formie szat, w których artystka występuje podczas performance'u. Autorka wykorzystuje między innymi ziarna, muł i ziemię; w ten sposób odwołuje się do związków człowieka z naturą, do zjawiska przemijania. Performance ma też wymowę ekologiczną. Przedstawione działania mają ulotny charakter, a dowodem ich zaistnienia jest dokumentacja fotograficzna lub filmowa.

Akcja plastyczna może odbywać się we wnętrzu galerii, na miejskiej ulicy, na placu czy w parku. Działania artystyczne na zewnątrz galerii sprawiają, że ich świadkami i często także uczestnikami stają się przypadkowi przechodnie. Akcja plastyczna, chociaż przemyślana przez twórcę, zakłada również nieprzewidziane okoliczności, a każde działanie ma niepowtarzalny charakter. Reakcje świadków na niecodzienne zdarzenie bywają rozmaite. Ważne jest samo wkroczenie sztuki w codzienność, przenikanie się tych dwóch sfer. W akcjach plastycznych może brać udział autor, który sam lub z innymi uczestnikami staje się elementem kreowanej przez siebie rzeczywistości.

Pomyśl, odpowiedz, wyszukaj
1. Jaka jest różnica między teatrem dramatycznym a teatrem plastycznym?
2. Wymień rozmaite rodzaje działań plastycznych podejmowanych przez współczesnych artystów, a rozgrywających się w czasie i przestrzeni.
3. Które z działań artystycznych spośród poznanych w tej lekcji stanowi najbardziej osobistą wypowiedź artysty? Uzasadnij swój wybór.